thema

About

Vanaf 2021 verzorgt de Boekmanstichting, met steun van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), de nieuwe cultuurmonitor.

In 2020 hebben we ter voorbereiding alvast aan een pilotversie gewerkt. De resultaten hiervan worden getoond op deze nieuwe website.

Wat doet de cultuurmonitor?

De monitor zal vanaf 2021 gegevens over ontwikkelingen in het culturele leven in Nederland gaan verzamelen en ontsluiten. Het doel van de monitor is beleid en veld goed te informeren en daarmee bij te dragen aan een sterke cultuursector.

Deze nieuwe landelijke cultuurmonitor is de opvolger van Cultuur in Beeld (OCW tot 2017), Het culturele leven. 10 culturele domeinen bezien vanuit 14 kernthema’s (SCP 2018), de Cultuurindex en De Staat van Cultuur (Boekmanstichting 2013-2019). De cultuurmonitor ontsluit dan ook zo goed mogelijk de belangrijkste gegevens uit deze eerdere publicaties.

De onderzoekers van de Boekmanstichting verzamelen gedurende het jaar gegevens over de verschillende sectoren en onderwerpen. We updaten de gegevens en rapportages op de website periodiek. Eenmaal per jaar worden de inzichten en belangrijkste gegevens gebundeld in een publicatie die wordt gepresenteerd tijdens een publieke bijeenkomst. Met een select aantal dataspecials worden belangrijke trends uitgelicht. In deze specials bespreken we ook hoe we trends in beeld kunnen houden met aanvullende of nieuwe manieren van monitoren. Zo bieden we openheid over hoe het containerbegrip ‘culturele leven’ wordt gemeten en hoe dat zich in de loop der tijd ook ontwikkelt.

Waarom een cultuurmonitor? En voor wie?

Met het ontwikkelen van de nieuwe monitor komen we tegemoet aan wensen uit het culturele veld en van beleidsmakers. Ook hebben zowel de Raad voor Cultuur als het ministerie van OCW gesignaleerd dat er een grote behoefte is aan het bijeenbrengen van bestaande en nieuwe informatie, data en kennis over langlopende trends en de actualiteit in het culturele veld. Deze behoefte is niet nieuw, maar wordt door de coronacrisis in 2020 nog sterker gevoeld.

Beleidsmakers, bestuurders, onderzoekers, journalisten en andere geïnteresseerden kunnen op deze website terecht voor gegevens over en duiding van bredere trends in de cultuursector. Waar we zelf de onderliggende data niet aanbieden via de database, bieden we links naar de originele bronnen.

Voor het onderzoek ten behoeve van de monitoring baseren we zo veel mogelijk ons op bestaande bronnen en publicaties zoals de Monitor Creatieve Industrie (Media Perspectives) en Satellietrekening Cultuur & Media 2015 (CBS) en de Regionale Cultuurindex (Boekmanstichting en Atlas voor Gemeenten). Daarnaast brengt de cultuurmonitor belangrijke gegevens en inzichten uit relevante thematische, sectorale en regionale rapportages op geaggregeerd niveau samen op een centrale plek. Voorbeelden zijn vrijetijdsbestedingsonderzoek (Vrijetijdsombibus; LISS panel), Monitor Amateurkunst (LKCA), de Games Monitor (Dutch Game Garden en NEO Observatory), de Dutch Culture database en de Erfgoedmonitor (RCE).

Voor een duurzame en volledige monitoring zijn we dus afhankelijk van beschikbare datasets en onderzoeksresultaten bij andere organisaties. We gaan graag in gesprek over opname van bestaande en nieuwe gegevens, het prioriteren van vragen en indicatoren, en het afstemmen van nieuwe onderzoeksprojecten. Alleen zo kunnen we samen met partners uit het (beleids)veld een centrale plek voor cultuurdata inrichten en bijdragen aan een sterke sector en goed geïnformeerd cultuurbeleid.

Waarom een pilotproject?

Om in 2021 meteen van start te kunnen gaan, hebben we in de pilot (2020) onderzocht hoe informatie over het culturele leven in Nederland online bijeengebracht, gestructureerd en ontsloten kan worden. Een inventarisatie bij potentiële gebruikers heeft meerdere wensen voor de monitor blootgelegd. Zo willen gebruikers bijvoorbeeld graag snel toegang tot actuele informatie, in- en uitzoomen (geografisch of in de keten), en cultuurdata afzetten tegen andere, bijvoorbeeld demografische, data. Deze wensen kregen dan ook een prominente plek in het pilotonderzoek. 

Door middel van ontwerpend onderzoek hebben we een prototype voor de cultuurmonitor ontwikkeld. Omdat het niet mogelijk is om alle aspecten van de monitor binnen het pilottraject te ontwikkelen, testen we het ontwerp van de monitor stukje bij beetje. Dit prototype is dan ook een startproduct dat wordt getoond aan mogelijke gebruikers(groepen) en op basis van feedback verder wordt aangescherpt. De hieruit voortkomende rapportages, database en website zijn alvast te gebruiken, maar bevatten op dit moment nog maar een deel van de gegevens die nodig zijn om de sector in zijn geheel te monitoren.

Wat kun je nu al op deze website vinden?

Deze website toont het resultaat van het pilotproject: het prototype van de nieuwe cultuurmonitor. Op dit moment (Maart 2021) staat het volgende online:

  • 7 domeinpagina’s: beeldende kunst, erfgoed, games, letteren, audiovisueel, muziek, theater;
  • 3 thematische rapportages over cultuur in de regio, beroepspraktijk en cultuurparticipatie, met demo’s van datavisualisatie;
  • de online Bronnen Explorer;
  • een testversie van de database en de API, nu alleen nog gevuld met de gegevens uit de Cultuurindex;
  • een samenvatting van de monitoringsmethodiek.

Hoe werkt de nieuwe cultuurmonitor?

In de samenvatting van het pilotonderzoek in 2020 kun je meer informatie vinden, maar hier staan alvast de belangrijkste kenmerken op een rijtje:

  • We gebruiken een systematische monitoringsmethodiek, samengevat in dit schema met 8 domeinen (culturele disciplines) en 10 kernthema’s deels gebaseerd op Het culturele leven. 10 culturele domeinen bezien vanuit 14 kernthema’s (SCP 2018);
  • De domeinen zijn: letteren; muziek; theater; beeldende kunst; erfgoed; games; audiovisueel; design; architectuur;
  • De kernthema’s zijn: cultuuruitingen; organisaties; geldstromen; arbeidsmarkt; beroepsonderwijs; cultuur in het onderwijs; draagvlak en interesse; bereik via de media; consumptie; beoefening in de vrije tijd;
  • We hanteren hierbinnen een brede cultuuropvatting: gesubsidieerd en niet gesubsidieerd, buitenshuis en binnenshuis, canoniek en populair, professionele en amateurkunst, individueel en collectief;
  • We hebben uiteenlopende cultuurvormen zoals letteren en beeldende kunst, maar ook erfgoed, games en design opgenomen als zelfstandige domeinen. Cultuur in het onderwijs, beoefening in de vrije tijd en draagvlak en interesse worden opgenomen als zelfstandige thema’s;
  • Deze thema’s en domeinen monitoren we de komende jaren aan de hand van indicatoren. Hierbij werken we ook terug in de tijd, op basis van eerdere publicaties;
  • De website bevat rapportages over elk van de geselecteerde domeinen. Deze rapportages worden periodiek geüpdatet;
  • We publiceren jaarlijks een beperkt aantal thematische dataverhalen, waarin trends en beleidsthema’s worden uitgelicht en waarvoor de onderzoekers aanvullend onderzoek doen;
  • Aan het eind van elk jaar worden de inzichten gebundeld in een publicatie en aan een breed publiek gepresenteerd tijdens een bijeenkomst;
  • De door ons bewerkte en gebruikte bronnen en data worden zo veel mogelijk open aangeboden via download-opties en de bewerkingsstappen worden zo transparant mogelijk gedocumenteerd;
  • Via de Bronnen Explorer brengen we directe koppelingen aan tussen de door ons gebruikte gegevens en de brondata of originele publicaties;
  • We bieden open toegang op gegevens over de verschillende domeinen en thema’s in een nieuwe relationele database (nu nog een prototype, in MySQL). Een relationele database wil zeggen dat de data slechts één keer wordt opgeslagen en middels handige bevragingen (via queries) aan elkaar gekoppeld wordt (vandaar relationeel);
  • Voor de bevraging van de database maken we gebruik van een API (Application Programming Interface). De API maakt communicatie tussen twee computerprogramma’s mogelijk. In dit geval tussen onze website en de database.

Wat zijn de vervolgstappen in 2021?

In 2021 werken we dan aan uitbreiding van de database en de website. We testen samen met gebruikers of de nieuwe opzet van de monitor werkt, inventariseren wat we kunnen verbeteren en stellen indien nodig de wijze van monitoring, database en website bij. Daarnaast doen we aanvullend onderzoek, in consultatie met experts op de verschillende thema’s en domeinen, en lichten we een aantal trends uit in de dataspecials.

  1. Website: Testen met gebruikers(groepen); consultatie met experts over de geselecteerde domeinen; ontwikkelen rapportages voor de domeinen architectuur en design; updaten andere domeinpagina’s;
  2. Database: Uitbreiding en doorontwikkeling van database en API; ontwikkeling interface voor invoer in de database; doorontwikkeling ontsluiting database op de website;
  3. Publicaties: jaarlijkse publicatie; bijeenkomst eind 2021; 2/3 nieuwe online dataspecials (bijvoorbeeld impactonderzoek; ruimtelijke spreiding; festivals).

Wie hebben aan dit prototype meegewerkt?

De onderzoekers van de Boekmanstichting: Rogier Brom, Maartje Goedhart, Maxime van Haeren, Claartje Rasterhoff (projectleider in 2020), Bjorn Schrijen en Sabine Zwart, in samenwerking met directeur Jan Jaap Knol.

CLEVER°FRANKE ontwikkelde deze website.

Menno den Engelse maakte het prototype van de database en de API.

Jurian Baas en Caspar Egas van A bit of data agency maakten de demo’s van de datavisualisaties.

De pilot is tot stand gekomen met financiële steun van het ministerie van OCW.

Samenstelling begeleidingscommissie van het pilotproject:

  • Sigrid Hemels, hoogleraar belastingrecht, Erasmus Universiteit (voorzitter);
  • Koen van Eijck, hoogleraar cultuursociologie, Erasmus Universiteit;
  • Marcelle Hendrickx, wethouder cultuur, gemeente Tilburg;
  • Eelco van der Lingen, directeur-bestuurder Mondriaanfonds;
  • Christianne Mattijssen, directeur Erfgoed en Media, ministerie OCW;
  • Hugo van der Poel, directeur Mulier Instituut;
  • Marianne Versteegh, algemeen secretaris Kunsten ’92

Tevens is in het kader van de pilot gesproken met vele partners uit het culturele veld. We spraken onder andere met vertegenwoordigers van brancheverenigingen en ondersteunende instellingen, lokale en landelijke overheden alsmede (wetenschappelijk) onderzoekers. We zijn de gesprekspartners zeer erkentelijk voor hun tijd en betrokkenheid.

Vragen/suggesties?

Neem gerust contact op met onze projectcoördinator Maartje Goedhart, projectleider Janna Michael en/of abonneer je op de nieuwsbrief van de Boekmanstichting.